Τελικά η ασάφεια μπορεί να βλάπτει σοβαρά τη χώρα, αποτελεί όμως αποτελεσματικό (;) όπλο για την άγρα ψήφων. Πως αλλιώς να ερμηνεύσει κανείς το σκεπτικό των υποστηρικτών της επιστροφής στο εθνικό νόμισμα, αφού η επιχειρηματολογία  τους δείχνει ξεκάθαρα ή ότι υπάρχει πλήρης άγνοια της λειτουργίας των θεσμών ή ότι σκόπιμα στοχεύει στην παραπλάνηση του κοινού.
 
Αφετηρία αποτελεί η απόφαση για μονομερή «κατάργηση των Μνημονίων και των αποικιακών δανειακών συμβάσεων υποθήκευσης του μέλλοντός μας». Έτσι η χώρα θα καταστεί ανεξάρτητη, χωρίς κηδεμόνες, θα ασκεί αυτόνομη οικονομική και κοινωνική πολιτική χωρίς ελέγχους, οι δε τύχες του λαού μας δεν θα εξαρτώνται από τις αποφάσεις των ευρωπαϊκών κέντρων εξουσίας, αλλά από εκείνες μιας κυρίαρχης ελληνικής κυβέρνησης. Αναγνωρίζουν βέβαια, ότι εμπόδιο για να γίνουν αυτά αποτελεί η συμμετοχή μας στη «νομισματική φυλακή» της Ευρωζώνης, συνεπώς θα πρέπει να αποχωρήσουμε από το Ευρώ και να επιστρέψουμε στη Δραχμή. Από την άλλη αφήνουν ανοιχτό το θέμα της συμμετοχής στην Ευρωπαϊκή Ένωση, επειδή γνωρίζουν ότι τότε αρχίζουν τα πολύ δύσκολα.
 
Όμως, οι δημοσιονομικές υποχρεώσεις της χώρας μας, από τις οποίες εξαρτάται και ο βαθμός αυτονομίας στην άσκηση οικονομικής πολιτικής, άρα και περιορισμού της ανεξαρτησίας, δεν προέρχονται από τη συμμετοχή μας στην Ευρωζώνη, αλλά στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
 
Η χώρα μας βρίσκεται μεταξύ των 25 χωρών που ψήφισαν και  υπέγραψαν το περίφημο «Δημοσιονομικό Σύμφωνο» στις 2 Μαρτίου 2012, το οποίο επικυρώθηκε από τη Βουλή με 194 ψήφους στις 28 του ιδίου μήνα. Σ’αυτό προβλέπεται η υποχρέωση τήρησης ισοσκελισμένων προϋπολογισμών και η λειτουργία ενός φρένου για το δημόσιο χρέος.
 
Για να θεωρείται ο προϋπολογισμός ισοσκελισμένος θα πρέπει  το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης να μην υπερβαίνει το 3%, ενώ το διαρθρωτικό το 0,5%. Κάθε υπέρβαση θα τιμωρείται με τσουχτερό πρόστιμο υπολογιζόμενο ως ποσοστό επί του ΑΕΠ.
 
Το κριτήριο του δημοσίου χρέους είναι ακόμη αυστηρότερο, αφού στόχος είναι η μείωσή του στα όρια του Μάαστριχτ του 60% επί του ΑΕΠ. Το ποσό που βρίσκεται πάνω από αυτή την οροφή θα πρέπει κάθε χρόνο να μειώνεται κατά το 1/20. Αυτό σημαίνει π.χ. για την Ελλάδα, ότι είναι υποχρεωμένη να παράγει πρωτογενές πλεόνασμα 9% το χρόνο!
 
Είναι σαφές ότι οι δεσμεύσεις που έχουμε αναλάβει είναι πράγματι σκληρές και κατά τεκμήριο πολλές απραγματοποίητες, όμως μέχρι να υπάρξουν κάποιες αλλαγές αυτές ισχύουν για όλες τις χώρες. Ταυτόχρονα η συμμετοχή μας στην Ε.Ε. συνδέεται με σημαντικά οφέλη, τα οποία προέρχονται είτε από τις μόνιμες διαρθρωτικού τύπου ενισχύσεις (ΕΣΠΑ, αγροτικές επιδοτήσεις, προγράμματα ανεργίας), είτε από πολιτικές ενίσχυσης της ανάπτυξης (πακέτο Γιούνκερ και πακέτο Ντράγκι), όπως επίσης και από χρηματοδοτικές ενισχύσεις της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (μεγάλα έργα).
 
Μια ηρωική έξοδος από τα δεσμά της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ανάκτηση της ανεξαρτησίας μας, εκτός από τα εθνικά προβλήματα ασφαλείας που θα δημιουργήσει, σημαίνει ταυτόχρονα και την απώλεια σημαντικών πόρων στους οποίους στηρίζεται κάθε αναπτυξιακή προσπάθεια στη χώρα. Η συμμετοχή της συνεπώς στους ευρωπαϊκούς θεσμούς, που αποτελεί τη βασική της στρατηγική επιλογή για πάνω από 60 χρόνια, είναι και θα πρέπει να παραμείνει αδιαπραγμάτευτη.

Η παραμονή της χώρας στο Ευρώ θα πρέπει να επιδιωχθεί με κάθε μέσο, αφού οι αρνητικές επιπτώσεις μιας εξόδου είναι πολύ περισσότερες από τα όποια αμφιβόλου αποτελέσματος πρόσκαιρα οφέλη. Γιατί λοιπόν αποτελεί ψευτοδίλημμα η επιλογή Ευρώ ή Δραχμή;
Πρώτον, είναι αλήθεια, ότι η κατασκευή του Ευρώ έπασχε από την αρχή. Η διαφορές στην παραγωγικότητα οδήγησαν σε πλεονάσματα στις Βόρειες χώρες και σε ελλείμματα στο Νότο. Αποτέλεσμα, η υπερχρέωση   των χωρών    και η αποκάλυψη της ανάγκης για ενιαίους κανόνες δημοσιονομικής και πιστωτικής πολιτικής. Οι δύο θεσμοί, Σύμφωνο Σταθερότητας και Τραπεζική Ένωση που στο μεταξύ κλήθηκαν να λύσουν το πρόβλημα, δυστυχώς είναι ανεπαρκείς.
Δεύτερον, είναι λάθος το βασικό επιχείρημα για την επιστροφή στη Δραχμή, ότι η χώρα θα κερδίσει σε ανταγωνιστικότητα, αφού της δίνεται η δυνατότητα της υποτίμησης και έτσι θα αυξηθούν οι εξαγωγές. Στη θεωρία του Διεθνούς Εμπορίου η εξωτερική αξία  του νομίσματος, εξαρτάται από τη  ζήτηση των αγαθών και υπηρεσιών από το εξωτερικό. Αποτελεί δηλαδή ένα παράγωγο της διαδικασίας και όχι την αιτία που δημιουργεί αποτέλεσμα. Η υποτίμηση  χρησιμοποιείται για να αντιμετωπιστούν μόνο βραχυχρόνιες ανισορροπίες. Η βελτίωση των εξαγωγών εξαρτάται από τις ελαστικότητες ζήτησης των επιμέρους προϊόντων που προσφέρονται στο εξωτερικό, οι οποίες συνδέονται με τη δομή της οικονομίας. Αυτή δυστυχώς για τη χώρα μας είναι το πρόβλημα και όχι το νόμισμα. Άλλωστε και στο παρελθόν με τις αλλεπάλληλες υποτιμήσεις οι επιδόσεις μας δεν βελτιώθηκαν, ούτε επίσης και με την υποτίμηση του Ευρώ τελευταία οι εξαγωγές σε τρίτες χώρες  αυξήθηκαν.
Τρίτον, η επιστροφή στο εθνικό νόμισμα θα είναι καταστροφική για πολλούς λόγους, οι βασικότεροι από τους οποίους είναι:
Επειδή θα έχει προηγηθεί χρεοκοπία, το  τραπεζικό σύστημα θα καταρρεύσει. Οι δανειστές της χώρας θα γράψουν μεγάλες ζημιές με αποτέλεσμα για πολλά χρόνια να κλείσουν οι διεθνείς αγορές άντλησης κεφαλαίων. Η απώλεια της εμπιστοσύνης προς τη χώρα θα δυσχεράνει ακόμη και τις πιο απλές διεθνείς συναλλαγές των επιχειρήσεων. Η χώρα θα βρεθεί σε απομόνωση.
Οι τράπεζες θα καταρρεύσουν, όχι μόνο λόγω των μαζικών αναλήψεων των καταθέσεων, αλλά επειδή οι πολίτες θα προτιμήσουν το Ευρώ ως σταθερότερο νόμισμα. Ακόμη και σήμερα το 80% των Ελλήνων προτιμά το Ευρώ. Έτσι το πιθανότερο είναι να προσπαθήσουν να ανταλλάξουν το νέο νόμισμα με Ευρώ. Αυτός είναι  ο σίγουρος δρόμος για το απόλυτο χάος.
 Η χρησιμοποίηση της εκδοτικής μηχανής για εμπλουτισμό του συστήματος με φρέσκο νέο χρήμα θα οδηγήσει γρήγορα σε υπερπληθωρισμό. Θα ακολουθήσει μια υποτίμηση που σε πρώτη φάση υπολογίζεται σε 40-60%. Από αυτή θα ωφεληθεί ίσως ο τουριστικός τομέας, όχι όμως και οι υπόλοιποι τομείς της οικονομίας. Τα εξαγώγιμα προϊόντα που παράγονται στη χώρα μας είναι πολύ λίγα, ενώ είμαστε υποχρεωμένοι να εισαγάγουμε όχι μόνο τρόφιμα και φάρμακα αλλά και πρώτες ύλες και καύσιμα, τα οποία τώρα θα είναι ακριβότερα. Το αποτέλεσμα θα είναι, ότι θα ενισχυθεί περαιτέρω ο πληθωρισμός.
Κερδισμένοι βέβαια, και γι’ αυτό κόπτονται για την επιστροφή, θα βγουν, όλοι εκείνοι που μετέφεραν τα χρήματά τους στο εξωτερικό για να κερδοσκοπήσουν, ενώ οι αποταμιευτές του εσωτερικού θα χάσουν σε μια νύχτα τις μισές και πάνω αποταμιεύσεις τους.
Συμπερασματικά, χωρίς η παραπάνω ανάλυση να διεκδικεί τίτλους πληρότητας, η επιστροφή στη Δραχμή, θα έμοιαζε με άλμα στο κενό από ένα τρένο που βρίσκεται σε κίνηση. Αυτό που προέχει τώρα είναι να εκμεταλλευτούμε το Status quo,  το οποίο κατέχουμε. Θα πρέπει να επεξεργασθούμε ένα μακρόπνοο σχέδιο για την οικονομία μας, αξιοποιώντας τους ευρωπαϊκούς πόρους, που να στοχεύει στην ανάπτυξη και αναδιοργάνωση συγκεκριμένων τομέων που διαθέτουμε συγκριτικά πλεονεκτήματα. Η χώρα μας ευτυχώς μπορεί να στηριχτεί για να επιτύχει σ΄αυτήν την επίπονη προσπάθεια, όχι μόνο στο άριστα εκπαιδευμένο ανθρώπινο δυναμικό αλλά και στα φυσικά και κλιματικά προσόντα της, υπό την προϋπόθεση ότι και η πολιτική της ηγεσία θα σταθεί στο ύψος των περιστάσεων.

Ο λαλίστατος κ. Schaeuble συνηθίζει συχνά να μας ξαφνιάζει. Όχι βέβαια με τις πρωτότυπες ιδέες του, αλλά με την ασυνέπεια, την ανακολουθία, τις ανακρίβειες, τις απατηλές υποσχέσεις. Γιατί, πως αλλιώς να ερμηνεύσει κανείς τις κατά καιρούς βαρύγδουπες δηλώσεις του, που στη συνέχεια αποδεικνύεται, ότι η αξία τους δεν ξεπερνά εκείνη του χαρτιού που έχουν γραφεί.

Την άνοιξη του 2010 δήλωνε, ότι έχει δώσει εντολή σε 4 μακροοικονομικά ινστιτούτα της χώρας του να εκπονήσουν μελέτη για τη βιωσιμότητα του ελληνικού χρέους. Με βάση το πόρισμα, έλεγε, θα δώσει οριστική λύση  στο πρόβλημα της Ελλάδας. Τα ινστιτούτα αποφάνθηκαν, ότι το χρέος μας, με βάση   το πρώτο τιμωρητικό πρόγραμμα, που για το δάνειο των 110 δις Ευρώ απαιτήθηκε επιτόκιο  5,2% και αποπληρωμή στα 5 χρόνια, δεν ήταν βιώσιμο, αλλά την οριστική λύση την περιμένουμε ακόμη. Εκ των υστέρων γνωρίζουμε, ότι η επιλογή που έγινε αποσκοπούσε στο να κερδίσουν χρόνο οι γερμανικές και οι γαλλικές τράπεζες για να ξεφορτώσουν τα ελληνικά ομόλογα και η Ελλάδα εν’όψει αδιεξόδου να μην οδηγηθεί σε άλλες σκέψεις, όπως ένα κούρεμα του χρέους.

Ακολούθησε η μεγάλη προσπάθεια για μείωση των διδύμων ελλειμμάτων, δημοσιονομικού και ισοζυγίου πληρωμών, με τις καταστροφικές συνέπειες στον παραγωγικό ιστό, στα εισοδήματα και στην απασχόληση. Γνωρίζοντας τι θα επακολουθήσει οι δανειστές μας, προεξάρχοντος του κ. Schaeuble, δήλωναν «εσείς αναλαμβάνεται τα ελλείμματα, εμείς αναλαμβάνουμε το χρέος».

Και ενώ τα ελλείμματα σχεδόν εξαφανίστηκαν και η Ελλάδα έκανε το χρέος της, εξαθλιώνοντας ένα σημαντικό τμήμα του πληθυσμού της, η υπόσχεση για τη ρύθμιση του χρέους αναβάλλεται συνεχώς. Παρά την εμφάνιση, εδώ και δύο χρόνια πρωτογενών πλεονασμάτων, η «περαιτέρω ελάφρυνση του χρέους», δεν απασχολεί τον κ. Schaeuble. Αντίθετα μάλιστα. Επιμένει στην συνέχιση  των μέτρων περιοριστικής πολιτικής, μειώσεις μισθών και συντάξεων, ομαδικές απολύσεις και αυξήσεις στη φορολογία, παρότι θα μπορούσαν να αποφευχθούν ως αποτέλεσμα  μιας νέας αναδιάρθρωσης του χρέους.

Όμως, η χαρακτηριστικότερη της υποκρισίας δήλωση, έγινε εκ μέρους του υπουργού οικονομικών της Γερμανίας, προ ολίγων ημερών. Ενώ μέχρι πρότινος διατυμπάνιζε σε όλους τους τόνους, ότι εργάζεται σκληρά για να δοθεί μια λύση στο ελληνικό πρόβλημα, δήλωνε στο ραδιόφωνο “Deutschlandfunk” ότι «η Ελλάδα πρέπει να λύσει το πρόβλημά της μόνη της». Μια δήλωση, που σαφώς απευθυνόταν σε εσωτερικούς αποδέκτες, δεν παύει όμως να έχει τη σημασία της, όταν εκφέρεται από τον εκπρόσωπο της ηγέτιδας δύναμης αυτή τη στιγμή της Ευρώπης. Με τέτοιες συμπεριφορές δεν είναι να απορεί κανείς γιατί ο ευρωσκεπτικισμός κερδίζει συνεχώς έδαφος. Επειδή όμως ο κ. Schaeuble εδώ και καιρό έχει υπερβεί τα εσκαμμένα, να ελπίσουμε ότι θα μείνει μόνος του στον αυταρχικό και αδιέξοδο δρόμο που ακολουθεί.  Δείγματα διαφοροποίησης άρχισαν να ήδη να διαφαίνονται ευτυχώς από αρκετές χώρες.

Είναι αλήθεια ότι οι ελληνικές τράπεζες το τελευταίο διάστημα βάλλονται από πολλές πλευρές. Στην αρχή ήταν η απόφαση της ελβετικής κεντρικής τράπεζας να αποδεσμεύσει το Φράγκο από το Ευρώ. Έτσι, οι τράπεζες αναγκάσθηκαν να αυξήσουν τους διαθεσίμους τίτλους για ενέχυρο, ώστε να διατηρήσουν στο ίδιο επίπεδο τις πιστωτικές τους γραμμές. Με την έκθεσή τους γύρω στα 8,5 δις στην Ελβετία, επιβαρύνθηκαν με σημαντικό κόστος, κάτι που θα βρει αντανάκλαση και στην ενδεχόμενη κερδοφορία τους.

Στη συνέχεια, από τις αρχές Δεκεμβρίου, άρχισαν οι εκροές καταθέσεων, λόγω της διαφαινόμενης πολιτικής αστάθειας, αλλά και των αλλεπάλληλων δηλώσεων σημαντικών παραγόντων της απελθούσας κυβέρνησης προς εκφοβισμό των πολιτών-ψηφοφόρων, με θύμα τις καταθέσεις. Αποτέλεσμα; Mέχρι τη συμφωνία της 20/2 με το Eurogroup, έφυγαν από τις τράπεζες γύρω στα 22 δις Ευρώ. Ένα τεράστιο ποσό, το οποίο ελπίζεται με την ομαλοποίηση του πολιτικού αλλά και του οικονομικού βίου, ότι στο μεγαλύτερο μέρος του θα επιστρέψει στις τράπεζες.

Στο μεταξύ, ο διοικητής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας κ. Ντράγκι για να πιέσει την Ελλάδα, αλλά και τους δανειστές της να προχωρήσουν σε μια συμφωνία, σταμάτησε από τις 11/2 να χορηγεί ρευστότητα στις τράπεζές μας, μη δεχόμενος τα ελληνικά ομόλογα ως ενέχυρο, αφού κατά τη άποψή  του δεν καλύπτονταν από πρόγραμμα. Συνέχισε όμως να παρέχει ρευστότητα μέσω του εκτάκτου μηχανισμού ELA, όπου όμως το επιτόκιο (1,5%) είναι πολύ ακριβότερο. Συνολικά, οι τράπεζες μας αυτή τη στιγμή έχουν μια συνολική έκθεση σε ΕΚΤ και ELA που ανέρχεται στα 87,4 δις Ευρώ.

Αν σε όλα αυτά προσθέσουμε και τα τρομακτικά μεγέθη (40% του συνόλου), από τη μη εξυπηρέτηση των δανείων, αντιλαμβανόμαστε σε ποια οικτρά θέση βρίσκονται οι τράπεζές μας.

Μεγάλος χαμένος της ιστορίας είναι βέβαια η πραγματική οικονομία. Με τον καθαρό δανεισμό προς τις επιχειρήσεις να μειώνεται από μήνα σε μήνα, συντηρείται δυστυχώς ένα κλίμα επιστροφής κεφαλαίων από τις επιχειρήσεις προς τις τράπεζες, ενώ θα έπρεπε να συμβαίνει το αντίθετο. Μελέτες δείχνουν, ότι όχι μόνο το 70% των χρηματοδοτικών αιτημάτων, κυρίως των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, μένει ανικανοποίητο, αλλά και βασικές ανάγκες για τη χρηματοδότηση των εξαγωγών, αγορά πρώτων υλών, ενδιάμεσων προϊόντων κλπ., δεν μπορούν να χρηματοδοτηθούν, με αποτέλεσμα να ακυρώνονται παραγγελίες και να μειώνεται η παραγωγή, με ότι αυτό συνεπάγεται.

Είναι γεγονός, ότι για χρόνια τώρα, παρά τις αλλεπάλληλες ανακεφαλαιοποιήσεις, που κόστισαν στον κρατικό προϋπολογισμό περί τα 41 δις Ευρώ, οι τράπεζες δεν είναι σε θέση να ανταποκριθούν στην αποστολή τους. Για το λόγο αυτό, είναι αναγκαίο να δημιουργήσουμε ένα μηχανισμό παράκαμψης (by pass) των συστημικών τραπεζών, με την ίδρυση μιας αναπτυξιακής τράπεζας, η οποία θα συγκεντρώνει τους όποιους διαθέσιμους πόρους μπορούμε να κινητοποιήσουμε και να τους προωθεί στην πραγματική οικονομία. Αυτή η κίνηση θα έπρεπε να έχει γίνει από το ξεκίνημα της κρίσης, αφού οι συνέπειές της για τις τράπεζες ήσαν προδιαγεγραμμένες. Ότι συνεπώς δεν έγινε χθες, ας γίνει σήμερα, αλλά χωρίς καθυστέρηση. Αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για να επιστρέψει η χώρα σε ικανοποιητικούς ρυθμούς ανάπτυξης, που τόσο έχει ανάγκη.